ಡಾ. ಮಾಲತಿ ಪೈ
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ತಂಪಾಗಿಸಲು 5 ಸರಳ ಯೋಗ ಸಲಹೆಗಳು
ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ದೇಹ ಸುಸ್ತಾಗುವುದು, ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಉಸಿರಾಟದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ದೇಹವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ನೀಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ದಿನನಿತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸರಳ ಯೋಗ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಹಾಗೂ ಸಂತೋಷಕರ ಜೀವನ ನಡೆಸಬಹುದು.
ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಋತುಬದಲಾವಣೆ ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಒಂದು ಋತು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವಾಗ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಅಗತ್ಯಗಳೂ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡಲು ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಯೋಗ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
- ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿದೆ ರಹಸ್ಯ
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಶೀತಲಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಸಹಾಯಕ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಈ ಉಸಿರಾಟದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹಾಕಿ ಅದರ ಬದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಮಡಚಿಕೊಂಡು ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಂತರ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಉಸಿರನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು 5 ರಿಂದ 10 ಬಾರಿ ಮಾಡಿದರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ತಂಪಿನ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಸಹ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. - ದೇಹವನ್ನು ಹೈಡ್ರೇಟ್ ಇಡಿ
ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 70 ಶೇಕಡಾ ನೀರು ಇರುವುದರಿಂದ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದ್ರವ ಸೇವಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ನೀರಿನ ಜೊತೆಗೆ ಶೀತ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಅಭ್ಯಾಸವೂ ದೇಹಕ್ಕೆ ತಂಪು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಾಯಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆರೆದು ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಹಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಿ ಉಸಿರನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಂತರ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು 5 ರಿಂದ 10 ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಅಭ್ಯಾಸ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಡಬೇಕು. - ನರಗಳನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಕೋಪ, ಅಸಹನೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಸಿಕ ಉಸಿರಾಟದ ಅಭ್ಯಾಸ ನರಮಂಡಲವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಲಗೈ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಿಂದ ಬಲ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಎಡ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಉಸಿರನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದೇ ಮೂಲಕ ಉಸಿರನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಂತರ ಎಡ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಬಲ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಉಸಿರನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 5 ರಿಂದ 10 ಬಾರಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಶವಾಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. - ಯೋಗಾಸನಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗದಂತೆ ಯೋಗಾಸನಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಧ್ರುವಾಸನ, ಅರ್ಧಕಟಿಚಕ್ರಾಸನ, ಕೋನಾಸನ, ಮಾರ್ಜರಿಯಾಸನ, ಚಿಟ್ಟೆ ಭಂಗಿ, ವಜ್ರಾಸನ, ಸಿಂಹಾಸನ, ಶಶಾಂಕಾಸನ, ಉತ್ತಾನಪಾದಾಸನ ಮತ್ತು ಶವಾಸನಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಹುದು. ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟದ ಆಸನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರ. - ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಗಮನ
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಆಹಾರ, ಚಹಾ, ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ಕರೆ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಹಣ್ಣುಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಸರು ಸೇವಿಸುವುದು ದೇಹಕ್ಕೆ ತಂಪು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಿಂಬೆ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ದೇಹ ತಾಜಾತನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವುದೂ ಅಗತ್ಯ.
ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸರಳ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸಗಳು, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನದ ಆಹಾರ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯವನ್ನು ಯೋಗಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರೆ ಉಷ್ಣತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಶಾಂತಿ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು.
