ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ: ಸಹಜ ವಿಧಾನದಿಂದ ಆರೋಗ್ಯದತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ

ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ: ಸಹಜ ವಿಧಾನದಿಂದ ಆರೋಗ್ಯದತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ

-ಡಾ.ಮಾಲತಿ ಪೈ

ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಅಸ್ವಸ್ಥ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ (ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ) ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಟೈಪ್ 1 ಮತ್ತು ಟೈಪ್ 2 ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಔಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಜ ವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ.

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮೇದೋಜ್ಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಯನ್ನು (Pancreas) ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಮಟ್ಟ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿರಲು ಸಹಕಾರಿ.

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

೧. ಕಪಾಲಭಾತಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ (Kapalbhati)

ಕಪಾಲಭಾತಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗದ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೇದೋಜ್ಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ: ನೆಟ್ಟಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು, ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ವೇಗವಾಗಿ ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಬೇಕು. ಉಸಿರು ಹೊರಬಿಡುವಾಗ ಹೊಟ್ಟೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಗಮನಿಸಿ: ಟೈಪ್ 1 ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಇರುವವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

೨. ನಾಡಿಶೋಧನ / ಅನುಲೋಮ ವಿಲೋಮ (Anulom Vilom)

ಈ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ನರಮಂಡಲವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ: ಬಲ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಎಡ ಹೊಳ್ಳೆಯಿಂದ ಉಸಿರೆಳೆಯಬೇಕು. ನಂತರ ಎಡ ಹೊಳ್ಳೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಬಲ ಹೊಳ್ಳೆಯಿಂದ ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಬಿಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು.

೩. ಭ್ರಾಮರಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ (Bhramari)

ಭ್ರಾಮರಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಆತಂಕವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ: ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಉಸಿರೆಳೆದು, ಹೊರಬಿಡುವಾಗ ಜೇನುನೊಣದಂತೆ “ಮ್…” ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಮಾಡಬೇಕು.

೪. ಭಸ್ತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ (Bhastrika)

ಇದು ರಕ್ತದ ಪರಿಚಲನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ ದೇಹದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ: ಜೋರಾಗಿ ಉಸಿರನ್ನು ಒಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಷ್ಟೇ ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಬಿಡಬೇಕು.

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡುವಾಗ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಜಾಗರೂಕತೆಗಳು

ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆ: ಬೆಳಗ್ಗೆ ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡುವುದೇ ಉತ್ತಮ.

ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆ: ಪ್ರತಿದಿನ ಕನಿಷ್ಠ ೧೫ ರಿಂದ ೨೦ ನಿಮಿಷ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ನಿಧಾನಗತಿ: ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮೇಣ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು.

ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ: ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ಪೂರಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾತ್ರ. ವೈದ್ಯರು ಸೂಚಿಸಿದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಅಥವಾ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬಾರದು.

ಸಮಾರೋಪ

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಹಜ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಒದಗಿಸುವ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿಯಮಿತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನಯುತ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮೂಲಕ ಡಯಾಬಿಟಿಸ್‌ನ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ.