ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಮಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣ ನೆನಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ನಿರಂತರ ಚಲನೆಯನ್ನೇ “ಕಾಲಚಕ್ರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲವು ಎಂದಿಗೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾರಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೂ ಪಕ್ಷಪಾತ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜನಾಗಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಲಿ, ಬಡವನಾಗಲಿ – ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಕಾಲವು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಕಾಲವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕಾಲವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಾವು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.
ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನವು ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಬಾಲ್ಯ, ಯೌವನ, ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಲಚಕ್ರದ ಭಾಗಗಳೇ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಟ-ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವ ಮನುಷ್ಯ, ಯೌವನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗಿನ ಮನುಷ್ಯನ ಪಯಣವು ಕಾಲಚಕ್ರದ ನಿರಂತರ ಚಲನೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಲಚಕ್ರದ ಪ್ರಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ಸೂರ್ಯೋದಯ-ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ, ಬೇಸಿಗೆ-ಮಳೆಗಾಲ-ಚಳಿಗಾಲ, ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಎಲೆಗಳು ಮೂಡುವುದು, ಹೂವು ಅರಳುವುದು, ಹಣ್ಣು ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಎಲೆಗಳು ಉದುರುವುದು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಲಚಕ್ರದ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಇಂದು ಒಣಗಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಮರದಲ್ಲಿ ನಾಳೆ ಹೊಸ ಚಿಗುರು ಮೂಡಬಹುದು. ಇಂದು ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಾಳೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಹರಡಬಹುದು. ಪ್ರಕೃತಿ ನಮಗೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ “ಬದಲಾವಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯ” ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ಸಹಜ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂತೋಷ ನಮ್ಮ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದುಃಖ ನಮ್ಮನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯಶಸ್ಸು ನಮ್ಮನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸೋಲು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯಾವುದೂ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ. ಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವು ಎಂದಿಗೂ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ಕಾಲಚಕ್ರ ತಿರುಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಕಣ್ಣೀರು ನಾಳೆಯ ನಗುವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಇಂದಿನ ಸೋಲು ನಾಳೆಯ ಗೆಲುವಿಗೆ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಬಹುದು.
ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ನಿರಾಶರಾಗುತ್ತಾರೆ, ತಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕಾಲಚಕ್ರದ ತತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವರು ಧೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು – ಯಾವ ಕತ್ತಲೆಯೂ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ; ಕತ್ತಲೆಯ ನಂತರ ಬೆಳಕು ಖಂಡಿತ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸುಖದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಅತಿಯಾದ ಅಹಂಕಾರ ಪಡಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲವು ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಸುಖದಲ್ಲಿ ವಿನಯ – ಇವೆರಡೂ ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದ ಅಮೂಲ್ಯ ಗುಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೋಡಿದರೂ ಕಾಲಚಕ್ರದ ಮಹತ್ವ ನಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಆಳಿದ ರಾಜರು ಇಂದು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತು ಹೊಂದಿದ್ದವರು ಇಂದು ನಮ್ಮ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇರದೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಪರಿಶ್ರಮ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಬದುಕಿದ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಗೌರವದಿಂದ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದ ನಮಗೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ – ಹಣ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಮಾನ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ; ಆದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆದರ್ಶಗಳು ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಮಯವೇ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಂಪತ್ತು. ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಣವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು. ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಳೆದುಹೋದ ಸಮಯವನ್ನು ಯಾವ ಬೆಲೆಯಿಗೂ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕಳೆದುಹೋದರೆ ಅದು ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮ ಕೈಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಬಳಸಬೇಕು. “ನಾಳೆ ಮಾಡೋಣ” ಎಂದು ಮುಂದೂಡುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಒಂದು ದಿನ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅಮೂಲ್ಯ ವರ್ಷಗಳೇ ಕೈತಪ್ಪಿರುತ್ತವೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಾಲಚಕ್ರದ ಮಹತ್ವ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಓದುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿದವರು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಂದು ಮಾಡಿದ ಪರಿಶ್ರಮವೇ ನಾಳೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಬುನಾದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಯವನ್ನು ಮೊಬೈಲ್, ಮನರಂಜನೆ ಅಥವಾ ಅನಗತ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿದವರು ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಮಯದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು ಓದು, ಜ್ಞಾನ, ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಮಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೇ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲನು.
ಕಾಲಚಕ್ರವು ನಮಗೆ ಅವಕಾಶಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಕೆಲವು ಅವಕಾಶಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಕಾಶವೂ ಸದಾ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಅವಕಾಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪರಿಶ್ರಮಿಸುವವರು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವವರು ನಂತರ “ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರೆ…” ಎಂದು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಂದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಇರಬೇಕು.
ಕಾಲಚಕ್ರವು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನೂ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ತಕ್ಷಣ ಮರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೂವು ಅರಳಲು ಸಮಯ ಬೇಕು. ಹಣ್ಣು ಸಿಹಿಯಾಗಲು ಸಮಯ ಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಕನಸುಗಳು ನನಸಾಗಲು ಕೂಡ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮ ಅಗತ್ಯ. ಇಂದು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನಾಳೆಯೇ ಫಲ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬಾರದು. ತಾಳ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ದಾರಿ.
ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಬಂದಾಗಲೂ ಕಾಲಚಕ್ರದ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸೋಲು ಎಂದರೆ ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಒಂದು ಪಾಠ. ಇಂದು ಸೋತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ನಾಳೆ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು. ಇಂದು ಯಾರೂ ಗುರುತಿಸದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ನಾಳೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ನೋಡಿ ಕುಗ್ಗದೆ, ಅದರಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿತು ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಬಿದ್ದಾಗ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ಧೈರ್ಯವೇ ಮನುಷ್ಯನ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ.
ಅದೇ ರೀತಿ ಯಶಸ್ಸು ಬಂದಾಗಲೂ ನಾವು ನಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಕಾಲಚಕ್ರ ಒಂದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನೂ ಇರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವವರು ನಾಳೆ ಕೆಳಗೆ ಬರಬಹುದು; ಇಂದು ಕೆಳಗಿರುವವರು ನಾಳೆ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರನ್ನೂ ಅವರ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಅಳೆಯಬಾರದು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಅವನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಮನೋಬಲವೇ ಅವನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಾಲಚಕ್ರವು ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನೂ ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿದರೂ, ಎಷ್ಟೇ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ, ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ನಿಂತವರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಮನುಷ್ಯನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ನಾವು ನೀಡಿದ ಪ್ರೀತಿ, ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳು ಇತರರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಗೌರವ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಹಾಯ ನೀಡಬೇಕು.
ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುವ ಗುಣವೂ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಬದಲಾವಣೆ ಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದರಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಉತ್ತಮ. ಹೊಸ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು, ಹೊಸ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು, ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜೀವನದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅಗತ್ಯ. ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗದ ಮನಸ್ಸು ಹಿಂದೆ ಉಳಿಯಬಹುದು; ಆದರೆ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಕಲಿಯುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಮನಸ್ಸು ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.
ಕಾಲಚಕ್ರವು ಯಾರನ್ನೂ ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ, ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಪಯಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ “ಒಂದು ದಿನ ನಾನು ಸಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಕೇವಲ ಕನಸು ಕಾಣುವುದಕ್ಕಿಂತ, “ಇಂದಿನಿಂದಲೇ ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಯಾದರೂ ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಇಡಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಸಾವಿರ ಮೈಲುಗಳ ಪ್ರಯಾಣವೂ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟಗಳು ಬಂದರೂ ಅವುಗಳ ಮುಂದೆ ಶರಣಾಗಬಾರದು. ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂತೋಷದ ದಿನಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಸುಖ-ದುಃಖ, ಗೆಲುವು-ಸೋಲು, ಏರುಪೇರು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜೀವನದ ಕಾಲಚಕ್ರದ ಭಾಗಗಳೇ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಮಚಿತ್ತದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅರಿಯಬಲ್ಲನು.
ನಿಂತ ನೀರು ಕೊಳೆಯುವಂತೆ, ನಿಂತ ಜೀವನವೂ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕು, ಹೊಸ ಕನಸು ಕಾಣಬೇಕು, ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಿನ್ನೆ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿಯಬೇಕು; ಇಂದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕು; ನಾಳೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕಾಲಚಕ್ರವು ಜೀವನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುರು. ಅದು ಮಾತಿಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಯದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ, ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿನಯವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಾಲವು ಯಾರಿಗಾಗಿಯೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಾಲದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗುವವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಕಳೆದುಹೋದ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನೆ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿಲ್ಲ, ನಾಳೆ ಇನ್ನೂ ಬಂದಿಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದು ಇಂದಿನ ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕಾಲದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಪರಿಶ್ರಮ, ತಾಳ್ಮೆ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಶಾವಾದದೊಂದಿಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕು. ಕಾಲಚಕ್ರ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಚಲನೆಯೇ ಜೀವನ. ಆ ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ, ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಸುವುದೇ ಮನುಷ್ಯನ ನಿಜವಾದ ಸಾಧನೆ.
