ಅತಿಯಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ತ್ರಿಬಂಧ ಧ್ಯಾನ – ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಯೋಗ ವಿಧಾನ
–ಡಾ.ಮಾಲತಿ ಪೈ
ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್‌ಫೋನ್ ನಮ್ಮ ದಿನಚರಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ “ಮೊಬೈಲ್ ವ್ಯಸನ”ವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ, ಗಮನಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯೋಗ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ತ್ರಿಬಂಧ ಧ್ಯಾನ (Tri-Bandha Meditation).
ತ್ರಿಬಂಧ ಧ್ಯಾನ ಎಂದರೇನು?
ತ್ರಿಬಂಧ ಧ್ಯಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಧ್ಯಾನವಲ್ಲ. ಇದು ಶರೀರದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (ಬಂಧಗಳನ್ನು) ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಮೆದುಳಿಗೆ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಡೋಪಮೈನ್ (Dopamine) ಹಂಬಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಇದು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ತ್ರಿಬಂಧಗಳ ವಿವರಣೆ
- ಜಾಲಂಧರ ಬಂಧ (ಕಂಠ ಬಂಧ)
ಗಲ್ಲವನ್ನು ಎದೆಯ ಮೂಳೆಯ ಕಡೆ ತಗ್ಗಿಸುವುದು. ಇದು ಕಂಠ ಭಾಗದ ನರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಮೆದುಳಿಗೆ ರಕ್ತ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. - ಉಡ್ಡಿಯಾನ ಬಂಧ (ಹೊಟ್ಟೆ ಬಂಧ)
ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದು ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಸುಧಾರಿಸಿ, ದೇಹದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. - ಮೂಲ ಬಂಧ (ಮೂಲಾಧಾರ ಬಂಧ)
ಗುದದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರನಾಳದ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಿಗಿಸುವುದು. ಇದು ದೇಹದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸರಳ ವಿಧಾನ
ಆಸನ: ಪದ್ಮಾಸನ, ಸಿದ್ಧಾಸನ ಅಥವಾ ಸುಖಾಸನದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ.
ಉಸಿರಾಟ: ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಆಳವಾಗಿ ಉಸಿರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಿ.
ಬಂಧ ಅನ್ವಯ:
ಮೊದಲು ಮೂಲ ಬಂಧ
ನಂತರ ಉಡ್ಡಿಯಾನ ಬಂಧ
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಲಂಧರ ಬಂಧ
ಸ್ಥಿತಿ: 5–10 ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಗೇ ತಡೆದು, ಭ್ರೂಮಧ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ.
ಬಿಡುವುದು: ಮೊದಲು ಜಾಲಂಧರ → ನಂತರ ಉಡ್ಡಿಯಾನ → ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಬಂಧ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಿ.
ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಚಂಚಲತೆ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಮೊಬೈಲ್ ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ತೀವ್ರ ಹಂಬಲವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ
ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಳ: ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ
ಡೋಪಮೈನ್ ಸಮತೋಲನ: ಮೆದುಳಿನ “ರಿವಾರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್” ಅನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ
ಒತ್ತಡ ನಿವಾರಣೆ: ಆತಂಕ, ಅಶಾಂತಿ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ
ಗಮನಶಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿ: ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ
ಪ್ರಮುಖ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು
ಹೃದ್ರೋಗಿಗಳು, ಹೈ ಬಿಪಿ ಇರುವವರು, ಹರ್ನಿಯಾ ಅಥವಾ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಅಲ್ಸರ್ ಇರುವವರು ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು
ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಈ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಾರದು
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅನುಭವೀ ಯೋಗಗುರುವಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ
ಸಮಾಪ್ತಿ
ಮೊಬೈಲ್ ವ್ಯಸನದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಕೇವಲ ನಿರ್ಧಾರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಗತ್ಯ. ತ್ರಿಬಂಧ ಧ್ಯಾನ ಈ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ನಿಯಮಿತ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಸನದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಬಹುದು.
“ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆದ್ದವನೇ ಜೀವನವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.”
